7. 7. 2025
Biên kịch và nhà sản xuất Nghiêm Quỳnh Trang cùng các tác phẩm điện ảnh vô cùng sâu sắc và lắng đọng, chân thực và tập trung đặc biệt vào các chủ đề liên văn hóa. Trong các tác phẩm của mình, cô thường gắn kết những câu chuyện cá nhân và xã hội, đồng thời phản ánh trải nghiệm sống giữa hai nền văn hóa – Séc và Việt – cũng như hành trình đi tìm bản sắc của cá nhân. Các bộ phim mà cô tham gia đã chinh phục khán giả và những người yêu điện ảnh trên toàn thế giới nhờ vào tính chân thực và chiều sâu của chúng. Bộ phim Cu Li Never Cries cũng đã gặt hái thành công tại các liên hoan phim quốc tế danh giá, trong đó có Liên hoan phim Berlinale nổi tiếng. Vậy con đường dẫn cô đến với thế giới điện ảnh như thế nào? Điều gì đã ảnh hưởng lớn nhất đến cô? Và góc nhìn của cô về văn hóa Séc và Việt ra sao? Trong bài phỏng vấn cùng Trung tâm Séc ngày hôm nay cô sẽ chia sẻ về những chủ đề này và nhiều điều thú vị khác.
Chị có thể chia sẻ về hành trình đến với điện ảnh? Và điều gì đã đưa chị đến với ngành công nghiệp này?
Tình yêu với điện ảnh của tôi bắt đầu từ niềm say mê kể chuyện – một điều tôi đã nuôi dưỡng từ nhỏ, khi đọc rất nhiều sách. Hồi đó tôi không có nhiều đồ chơi, nên thường dành thời gian tưởng tượng và tạo ra những thế giới riêng trong đầu mình. Có thể nói, đó là nền móng đầu tiên của tôi với nghệ thuật kể chuyện.Sau khi tốt nghiệp ngành khoa học chính trị, tôi nhận được học bổng sang La Fémis (Pháp) học một thời gian ngắn. Điện ảnh lúc ấy khiến tôi rung động rất mạnh, nhưng tôi vẫn chưa thực sự biết mình muốn làm gì trong lĩnh vực này.Tôi quay lại Việt Nam và làm việc vài năm tại Đài Truyền hình Quốc gia. Đây là một giai đoạn quan trọng – tôi đọc lại rất nhiều sách, xem nhiều phim và viết về những gì mình trải nghiệm. Làm báo giúp tôi nhận ra rằng mình hứng thú với việc kể chuyện bằng hình ảnh nhiều hơn là đưa tin hay làm chương trình giải trí. Sau đó, tôi trở lại Paris để tham gia khóa đào tạo chuyên sâu. Những năm tháng làm phim sinh viên cùng bạn bè quốc tế thực sự là khoảng thời gian đẹp nhất với tôi.Năm 2016, một người bạn trong đoàn phim tốt nghiệp đã giới thiệu tôi với đạo diễn trẻ Phạm Ngọc Lân. Anh đang tìm bạn đồng biên kịch, và thế là chúng tôi bắt tay vào viết kịch bản Cu Li Never Cries. Nhìn lại, tôi nghĩ chính tình yêu thuở nhỏ với việc đọc và tưởng tượng đã đưa tôi đến với điện ảnh – và bây giờ, điều tôi yêu thích nhất là được viết kịch bản của riêng mình.
Chị vừa là biên kịch, vừa là nhà sản xuất của Cu Li Never Cries – bộ phim đã gây tiếng vang tại nhiều liên hoan phim quốc tế, trong đó có Berlinale. Theo chị, điều gì khiến bộ phim này chạm được đến khán giả toàn cầu?
Tôi luôn mong muốn làm ra những bộ phim khiến người ta phải suy ngẫm, khiến cảm xúc còn đọng lại sau khi họ rời rạp. Tôi tin rằng những bộ phim có thể chạm đến khán giả sâu sắc đều bắt nguồn từ cảm xúc chân thật – như nỗi đau, mất mát, niềm vui hay những vấn đề xã hội – và chúng cần được kể bằng cả trái tim.Với Cu Li Never Cries, chúng tôi cố gắng mang đến một câu chuyện chân thực và gần gũi. Chúng tôi gợi lại những ký ức tuổi thơ chung của một thế hệ lớn lên ở Hà Nội – những trải nghiệm có tính cá nhân nhưng cũng đủ phổ quát để khán giả từ nhiều nơi có thể đồng cảm. Cách kể chuyện trong phim cũng đậm chất thơ, khéo léo đan xen yếu tố lịch sử, chính trị với những câu chuyện cá nhân, tạo nên một bức tranh nhiều tầng lớp. Tôi nghĩ chính sự "mở" đó – cho phép mỗi người có cách cảm nhận riêng – là điều đã thu hút khán giả quốc tế, nhất là những ai yêu điện ảnh mang tính suy tư, thử thách.
Bộ phim được khán giả Việt đón nhận ra sao?
Dù không nhắm đến số đông, Cu Li Never Cries vẫn nhận được nhiều quan tâm từ truyền thông và giới phê bình tại Việt Nam. Bộ phim đặc biệt được cộng đồng yêu phim nghệ thuật yêu thích – nhiều người xem đi xem lại và chia sẻ cảm nhận rất sâu sắc trên mạng xã hội. Mức độ tương tác, nhất là từ khán giả trẻ và cả thế hệ lớn tuổi, thực sự khiến chúng tôi bất ngờ và xúc động.
Phim có sự giao thoa giữa văn hóa Việt và châu Âu – cũng giống như chính câu chuyện đời chị. Những trải nghiệm cá nhân của chị có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sáng tác không?
Có, rất nhiều. Việc sống giữa hai thế giới – đi và trở về – đã ảnh hưởng rõ rệt đến cách tôi viết. Dù câu chuyện trong phim là sự tổng hòa của nhiều trải nghiệm, trong đó có cả những kỷ niệm từ gia đình đạo diễn, thì góc nhìn của tôi vẫn là một phần không thể thiếu.Một ví dụ tiêu biểu là bài hát “Thiên Thai”. Bà của đạo diễn từng hát bài này cho anh từ nhỏ, và điều đó ảnh hưởng sâu sắc đến anh. Trùng hợp là tôi cũng rất yêu bài hát đó – một tác phẩm của nhạc sĩ Văn Cao mà tôi thường hát cho các con nghe. Bài hát kể về hai người đàn ông lạc vào một thiên đường thần tiên, rồi khi quay trở lại thế giới thực thì nhận ra đã trôi qua hàng trăm năm. Họ không thể quay lại chốn cũ, bị kẹt giữa hai thế giới và không còn thuộc về nơi nào nữa. Chủ đề ấy – về sự tìm kiếm thiên đường đã mất, cảm giác lạc lõng – là một điều mà nhiều người có thể đồng cảm. Tôi tin đó là lý do bài hát này để lại dấu ấn mạnh trong phim.
Từ Việt Nam, chị chọn đến sống lâu dài ở Cộng hòa Séc. Điều gì đã đưa chị đến đây, và cuộc sống ở đây ảnh hưởng đến chị ra sao?
Tình yêu đưa tôi đến với Séc. Chồng tôi là người Việt thế hệ thứ hai lớn lên ở đây. Chúng tôi gặp nhau ở Việt Nam, nhưng kết hôn tại Praha khi tôi đang học cao học năm thứ hai ở Pháp. Câu chuyện tình yêu của chúng tôi truyền cảm hứng cho phim tốt nghiệp của tôi – bộ phim kể về một cuộc hôn nhân từng bị xem là "hôn nhân giấy", nhưng cuối cùng lại trở thành một tình cảm thực sự.Gia đình tôi là sự giao thoa giữa hai nền văn hóa. Các con tôi nói, đọc và viết thành thạo cả tiếng Việt lẫn tiếng Séc, và chúng cũng yêu cả hai nền ẩm thực. Việc chứng kiến các con lớn lên, tìm kiếm bản sắc riêng giữa hai thế giới – với những thuận lợi và khó khăn – khiến tôi rất xúc động, đến mức hiện tại tôi đang viết một kịch bản lấy cảm hứng từ chính hành trình đó. Cuộc sống ở đây khiến tôi thấy mình cần kể một câu chuyện phản ánh thực tế của cộng đồng. Vì vậy, môi trường Séc không chỉ là cảm hứng, mà còn trở thành bối cảnh cho chính tác phẩm của tôi.
Chị có bị ảnh hưởng từ điện ảnh Séc hoặc các nhà làm phim Séc không?
Rất nhiều. Đặc biệt là làn sóng mới trong điện ảnh Séc. Tôi đã xem lại nhiều phim của họ nhiều lần. Tôi rất ngưỡng mộ cách các đạo diễn như Jan Svěrák khắc họa trẻ con – một cách vừa chân thật, vừa đáng yêu và đầy cảm xúc. Tôi cũng rất thích kiểu hài hước của người Séc – nhẹ nhàng mà thâm thúy.
